SpaceX-in birja debütü milyarderlər ordusu yaratdı: Maskdan başqa kimlər qazandı?
ABŞ-ın kosmik texnologiyalar nəhəngi SpaceX-in tarixə düşən ilkin ictimai təklifindən (IPO) sonra diqqətlər əsasən şirkətin qurucusu Elon Maska yönəlsə də, birja debütü təkcə onu deyil, onlarla investor, top-menecer və hətta universitet fondlarını da milyardlarla dollar qazanc sahibi edib.
SpaceX-in rekord həcmdə keçirilən IPO-su şirkətin bazar dəyərini qısa müddətdə 2 trilyon dolların üzərinə çıxarıb. Bu sıçrayış Elon Maskın sərvətini trilyon dollardan yuxarı qaldıraraq onu dünyanın ilk “trilyoner”i statusuna yaxınlaşdırıb. Lakin ən böyük qazananlar siyahısı bununla məhdudlaşmır.
Ən çox qazanan investorlar
SpaceX-ə erkən mərhələdə sərmayə yatıran fondlar IPO-dan sonra misilsiz gəlirlər əldə ediblər. Xüsusilə Valor Equity Partners fondunun rəhbəri Antonio Gracias şirkətin ən böyük xarici investorlarından biri kimi ön plana çıxır. Onun fondunun SpaceX-dəki payının dəyərinin təxminən 75 milyard dollara yüksəldiyi bildirilir.
Digər mühüm qaliblər arasında uzun illər əvvəl SpaceX-ə sərmayə qoyan Google da yer alır. Texnologiya nəhənginin 2015-ci ildə yatırdığı 900 milyon dollarlıq investisiyanın dəyəri IPO-dan sonra 130 milyard dollardan çox qiymətləndirilir. Bu, şirkət tarixinin ən uğurlu investisiyalarından biri hesab olunur.
Bundan başqa, Andreessen Horowitz, Darsana Capital və digər iri investisiya fondlarının da SpaceX-dəki payları on milyardlarla dollar dəyərə çatıb.
Menecerlər də milyarderə çevrildi
IPO SpaceX rəhbərliyinin əsas simaları üçün də böyük sərvət artımı yaradıb. Şirkətin prezidenti və əməliyyat direktoru Gwynne Shotwell-in payının dəyəri təxminən 2 milyard dollara yaxın qiymətləndirilir. Maliyyə direktoru Bret Johnsen də milyarderlər sırasına qoşulan rəhbərlər arasında göstərilir.
Şirkətin ilk əməkdaşlarından və mühəndislərindən bəziləri də illər əvvəl əldə etdikləri səhmlər sayəsində yüz milyonlarla, hətta milyardlarla dollar sərvətə sahib olublar.
Universitetlər və fondlar da qazandı
Maraqlı məqamlardan biri SpaceX-in uğurundan bəzi universitet fondlarının da faydalanmasıdır. ABŞ-ın bir sıra ali təhsil müəssisələri vençur fondları vasitəsilə SpaceX-ə dolayı investisiyalar etmişdilər. Şirkətin birjaya çıxması bu fondların gəlirlərini əhəmiyyətli dərəcədə artırıb və bəzi universitetlərin endowment portfellərinə milyardlarla dollar əlavə dəyər qazandırıb.
Yeni IPO dalğasının başlanğıcı?
Analitiklər hesab edirlər ki, SpaceX-in uğurlu birja debütü texnologiya sektorunda yeni IPO dalğasına yol aça bilər. Xüsusilə süni intellekt sahəsində fəaliyyət göstərən iri şirkətlərin – o cümlədən OpenAI və Anthropic kimi qurumların – bazara çıxış planlarına müsbət təsir göstərə biləcəyi qeyd olunur.
Beləliklə, SpaceX-in IPO-su təkcə Elon Maskın sərvətini rekord həddə çatdırmadı. Bu hadisə Silikon Vadisinin tarixində ən böyük sərvət transferlərindən birinə çevrilərək investorlar, rəhbərlər, əməkdaşlar və institusional fondlar üçün yeni milyarderlər nəsli formalaşdırdı.
