Bank sektorunda yeni mərhələ: xarici aktivlər, xarici borclar artır

Azərbaycan bank sektorunun 2024–2025-ci illər üzrə əsas göstəriciləri maliyyə sistemində keyfiyyətcə yeni mərhələnin formalaşdığını göstərir. Statistik dinamika bankların  xarici aktivlərinin artdığını göstərir.

Xarici mövqelər güclənir: xalis aktivlərdə kəskin artım

2024-cü ildə bank sektorunun xalis xarici aktivləri əsasən dalğalı dinamika nümayiş etdirsə də, müsbət zonada qalmağı bacarıb. Yanvar ayında 2,9 mlrd. manat olan bu göstərici aprel ayında 3,9 mlrd. manata yüksəlib, ilin ikinci yarısında isə nisbətən zəifləyib.

2025-ci ildə isə vəziyyət köklü şəkildə dəyişir. Yanvarda xalis xarici aktivlər 4,7 mlrd. manat təşkil etdiyi halda, may ayında 6,3 mlrd. manatla pik həddə çatıb. Artım əsasən məcmu xarici aktivlərin sürətli genişlənməsi hesabına baş verir.

Məcmu xarici aktivlər rekord səviyyədə

Rəqəmlər göstərir ki, bank sektorunun məcmu xarici aktivləri 2024-cü ilin oktyabrında 6,7 mlrd. manat olduğu halda, 2025-ci ilin may ayında artıq 10,3 mlrd. manatı ötüb. Bu dinamika bankların beynəlxalq maliyyə bazarlarında daha fəal iştirak etdiyini göstərir.

Eyni zamanda, xarici öhdəliklərin artması da diqqət çəkir. 2025-ci ilin ikinci yarısında xarici öhdəliklər 3 mlrd. manata yaxınlaşaraq, maliyyə resurslarının cəlb edilməsinin intensivləşdiyini göstərir.

Kreditləşmə genişlənir: iqtisadiyyata tələblər artır

Ən stabil artım məhz iqtisadiyyata tələblər göstəricisində müşahidə olunur. 2024-cü ilin əvvəlində 23,9 mlrd. manat olan kredit portfeli ilin sonunda 26,9 mlrd. manata yaxınlaşıb.

2025-ci ildə isə artım daha sürətlidir. Yanvarda 27,2 mlrd. manat olan iqtisadiyyata tələblər oktyabr ayında 28,9 mlrd. manata çatıb. Bu, real sektorun maliyyə resurslarına çıxışının genişləndiyini və bankların iqtisadi artımda rolunun artdığını göstərir.

Depozit bazarı: manat ön plana çıxır

Depozit portfelində mühüm struktur dəyişiklikləri qeydə alınır.

Manatla depozitlər 2024-cü ildə 18,8–19,8 mlrd. manat intervalında dəyişdiyi halda, 2025-ci ildə 20 mlrd. manatı ötüb. Bu artım əhalinin və biznesin milli valyutaya etimadının gücləndiyini göstərir.

Valyuta depozitlərində dalğalanma davam edir

Xarici valyutada depozitlər üzrə dinamika daha dəyişkəndir. 2024-cü ildə azalma meyli üstünlük təşkil etdiyi halda, 2025-ci ilin yaz aylarında artım müşahidə olunub. May ayında valyuta depozitləri 12,5 mlrd. manata yaxınlaşıb.

Lakin ilin ikinci yarısında bu göstəricidə yenidən azalma qeydə alınır ki, bu da valyuta risklərinə qarşı ehtiyatlı davranışın davam etdiyini göstərir.

Ümumi qiymətləndirmə: ehtiyatlı, amma müsbət tendensiya

Ümumilikdə, 2025-ci ildə bank sektoru 2024-cü illə müqayisədə daha aktiv və genişlənən mərhələyə daxil olub. Xarici aktivlərin artması, kreditləşmənin genişlənməsi və manat depozitlərinin güclənməsi maliyyə sabitliyi üçün müsbət siqnallar yaradır.

Bununla yanaşı, xarici öhdəliklərin artımı və valyuta depozitlərindəki dəyişkənlik risklərin tam aradan qalxmadığını göstərir. Qarşıdakı dövrdə əsas prioritet – artan bank aktivliyinin makroiqtisadi sabitliklə balanslaşdırılması olacaq.