Banklarda problemli kreditlər 947 milyon manata çatdı – ən çox hansı kreditlər “batır”?

Azərbaycan banklarının problemli kreditlərinin həcmi 2026-cı il avqustun sonunda 946,8 milyon manat təşkil edib. Mərkəzi Bankın məlumatına görə, bu göstərici iyulun sonundakı 932,3 milyon manatdan 14,5 milyon manat, yaxud 1,6% artıb. İlin əvvəlində isə qeyri-işlək kreditlərin (QİK) həcmi 762,6 milyon manat olub. Beləliklə, ilin əvvəlindən problemli kreditlər 184,2 milyon manat və ya 24,2% artıb.

Bu artım kredit portfelinin genişlənməsi fonunda baş verir. Avqustun sonunda bankların ümumi kredit portfeli 32,82 milyard manat olub və ilin əvvəlindən 9,2% artıb. Problemli kreditlərin artım tempi isə eyni dövrdə 24,2% təşkil edib.

Problemli kreditlərin payı niyə dəyişməyib?

Burada maraqlı məqam budur: QİK-in məbləği artsa da, onun ümumi kredit portfelinə nisbəti 2,9% olaraq qalıb. Çünki eyni zamanda kredit portfeli də böyüyüb. 2025-ci ilin sonu 30,06 mlrd manat kredit, 762,6 mln manat QİK var idi. 2026-cı ilin avqustunda 32,82 mlrd manat kredit, 946,8 mln manat QİK var.

Yəni bank sektorunda problemli kreditlərin mütləq məbləği artır, amma kredit portfelinin böyüməsi onun ümumi portfeldəki çəkisinin kəskin yüksəlməsinin qarşısını alır.

Əsas problem biznes kreditlərindədir

946,8 milyon manatlıq problemli kreditlərin 518,1 milyon manatı biznes kreditləri, 388,8 milyon manatı istehlak kreditləri, 39,8 milyon manatı ipoteka kreditləridir. Beləliklə, problemli kreditlərin 54,7%-i biznes kreditlərinin, 41,1%-i istehlak kreditlərinin, 4,2%-i isə ipoteka kreditlərinin payına düşür.

Burada başqa maraqlı detal da var: biznes kreditləri ümumi kredit portfelinin 54,3%-ni təşkil etdiyi halda, problemli kreditlərin 54,7%-i biznes kreditlərinin payına düşür. Yəni ümumi portfeldə biznes kreditlərinin çəkisi ilə problemli kreditlərdəki çəkisi demək olar ki, eynidir.

Amma risk əmsalında istehlak kreditləri öndədir

Problemli kreditlərin öz portfelinə nisbətinə baxanda mənzərə dəyişir. Avqustun sonunda:

Bu rəqəmlər göstərir ki, istehlak kreditlərində problemli kreditlərin payı sektor üzrə orta göstəricidən yüksəkdir. İpoteka kreditlərində isə bu göstərici əhəmiyyətli dərəcədə aşağıdır.

İstehlak kreditlərində problemli borclar daha sürətlə artır

2025-ci ilin sonunda istehlak kreditləri üzrə QİK 362,7 milyon manat idi. Avqustun sonunda bu rəqəm 388,8 milyon manata yüksəlib. Yəni səkkiz ay ərzində 26,1 milyon manat və ya 7,2% artım var. Biznes kreditlərində isə QİK 447,8 milyon manatdan 518,1 milyon manata yüksəlib, yəni 70,3 milyon manat və ya 15,7% artıb. İpoteka üzrə problemli kreditlər isə 31,2 milyon manatdan 39,8 milyon manata çatıb, bu isə 8,6 milyon manat və ya 27,6% çoxdur. Bu baxımdan ən yüksək nisbi artım ipoteka kreditlərindədir, amma məbləğ baxımından əsas artım biznes kreditlərində baş verib.

Beləliklə, Azərbaycan banklarında problemli kreditlərin həcmi 1 milyard manata yaxınlaşır. İlin əvvəlindən kredit portfeli 9,2% böyüdüyü halda, qeyri-işlək kreditlər 24,2% artıb. Üstəlik, problemli kreditlərin yarıdan çoxu biznes kreditlərinin payına düşür.