Əhalinin milyardlarla manatlıq borcu bu banklarda cəmləşib – BU İLİN DİNAMİKASI

Bu ilin altı ayında Azərbaycan bank sektorunda istehlak kreditləri artmaqda davam edir, ancaq bəzi banklar üzrə bu böyümə ciddi şəkildə fərqlənir. ENA.az-ın bankların maliyyə hesabatları əsasında apardığı təhlil göstərir ki, bəzi banklar istehlak kreditlərini sürətlə artırdığı halda, bəziləri portfeli azaltmağa üstünlük verib.

Bazarın liderləri dəyişməyib

2026-cı ilin II rübünün sonunda istehlak kreditlərinin həcminə görə ilk üçlük dəyişməyib:

Kapital Bank 3,3 milyard manatlıq portfellə liderliyini qoruyur. ABB isə 2,16 milyard manatlıq istehlak krediti portfeli ilə ikinci yerdə qərarlaşıb. Nəzərə alaq ki, bu banklarda pensiya kartlarına xidmət olduğu üçün bu da istehlak kreditləşməsində əlavə imkanlar yaradır.  

Ən diqqətçəkən məqam isə Bank of Bakunun nəticəsidir. Bank cəmi altı ay ərzində istehlak kreditlərini 31,4% artıraraq bazarda ən iri oyunçular arasında ən yüksək artım tempini nümayiş etdirib.

Ən sürətli artım Ziraat Bankdadır

Faiz ifadəsində ən yüksək dinamika isə daha kiçik portfelə malik banklarda qeydə alınıb.

Ziraat Bank Azərbaycan istehlak kreditlərini 16,1 milyon manatdan 44,3 milyon manata çatdıraraq portfelini təxminən 2,8 dəfə artırıb.

Bundan da yüksək dinamika AFB Bankda müşahidə olunur. Bankın istehlak kreditləri 26,6 milyon manatdan 88,5 milyon manata yüksələrək 232,7% artıb. Bununla belə, baza həcmi kiçik olduğundan ümumi bazara təsiri məhduddur.

Ən böyük nominal artım, yəni portfelə əlavə olunan yeni kreditlərin həcminə görə isə mənzərə fərqlidir.

Kapital Bank – +274,3 milyon manat

ABB – +232,2 milyon manat

Bank of Baku – +195,9 milyon manat

Bank VTB – +35,9 milyon manat

Ziraat Bank – +28,2 milyon manat

Bu göstəricilər göstərir ki, istehlak kreditləri bazarına ən çox yeni vəsaiti yenə iri banklar yönəldiblər.

PAŞA Bank istehlak kreditlərini niyə azaldır?

Ən maraqlı nəticələrdən biri PAŞA Bankla bağlıdır. Bankın istehlak kreditləri 2025-ci ilin sonunda 125,2 milyon manat, 2026-cı ilin II rübündə 60,4 milyon manat olub. Beləliklə, portfel 51,8% kiçilib.

Bu dinamika bankın pərakəndə kredit bazarından çıxması anlamına gəlmir. Özünü korporativ bank kimi aparan “PAŞA Bank”da  istehlak kreditlərinin ümumi kredit portfelində payı digər iri banklarla müqayisədə xeyli aşağıdır.

600–900 milyon manatlıq istehlak kredit portfeli olan banklar arasında rəqabət daha da sərtləşir. Bu qrupa - Bank of Baku, Unibank, Bank Respublika, Rabitəbank, Azər Türk Bank daxildir. Bu bankların əksəriyyəti portfellərini artıraraq bazar paylarını genişləndirməyə çalışırlar.

Xüsusilə Bank of Baku və Azər Türk Bankın artım tempi bazarda daha aqressiv strategiyanın tətbiq olunduğunu göstərir.

İstehlak kreditləri niyə sürətlə artır?

Son illərdə istehlak kreditlərinin artımına təsir edən əsas amillər arasında əhalinin gəlirlərinin yüksəlməsi, əməkhaqqı kartları üzərindən kreditləşmənin genişlənməsi, rəqəmsal kredit məhsullarının inkişafı, mobil tətbiqlər vasitəsilə bir neçə dəqiqəyə kredit rəsmiləşdirilməsi, bankların pərakəndə biznesdən yüksək gəlirlilik əldə etməsi əsas yer tutur. İstehlak kreditləri adətən biznes kreditləri ilə müqayisədə daha yüksək faiz gəliri gətirdiyi üçün bankların mənfəətinin əsas mənbələrindən biri hesab olunur.

Nəticə olaraq…

Diqqət çəkən başqa məqam isə odur ki, bazarın ən iri oyunçuları lider mövqelərini qorusa da, daha kiçik banklar yüksək artım templəri ilə rəqabəti gücləndirməyə başlayıblar. Əgər bu dinamika davam edərsə, yaxın illərdə istehlak kreditləri bazarında orta ölçülü bankların payının artması mümkündür.

Bununla yanaşı, istehlak kreditlərinin sürətli artımı Mərkəzi Bankın risk siyasəti baxımından da diqqətlə izlənilən göstəricilərdən biridir. Çünki bu seqmentdə həddindən artıq genişlənmə gələcəkdə problemli kreditlərin artması riskini də yüksəldə bilər.

Nəticə etibarilə, 2026-cı ilin ilk yarısının yekunları göstərir ki, istehlak kreditləri Azərbaycan bank sektorunda həm gəlirlilik, həm də bazar payı uğrunda əsas rəqabət istiqamətlərindən biri olaraq qalır.

İstehlak kreditlərinin həcmi üzrə dinamika (2025 sonu – 2026 II rüb)