Ukrayna dronlarının zərbələri artıq neft bazaları və hərbi obyektlərlə məhdudlaşmır. İndi hədəfdə Rusiyanın ən böyük elektron ticarət şirkəti – Wildberries-dir. Bu hücumlar şirkətə, satıcılara və Rusiya iqtisadiyyatına necə təsir edir?
Son həftələr Ukraynanın uzaqmənzilli pilotsuz uçuş aparatları Rusiyanın müxtəlif bölgələrində yerləşən Wildberries anbarlarına ardıcıl zərbələr endirir. Hücumlar nəticəsində iri logistika mərkəzləri yanıb, fəaliyyət müvəqqəti dayandırılıb, yüzlərlə satıcı mallarını itirib və təchizat zəncirində ciddi problemlər yaranıb.
Wildberries nədir?
Wildberries Rusiyanın ən böyük elektron ticarət platformasıdır və çox vaxt "Rusiyanın Amazon-u" adlandırılır. Şirkət milyonlarla məhsulun onlayn satışını həyata keçirir, minlərlə satıcı ilə işləyir və geniş logistika şəbəkəsinə malikdir. 2025-ci ildə platforma üzərindən satılan mal və xidmətlərin ümumi dəyəri təxminən 73 milyard ABŞ dollarına çatıb. Şirkətin anbarları və logistika infrastrukturu Rusiyanın istehlak bazarının əsas dayaqlarından biri hesab olunur.
Hücumlar niyə məhz Wildberries-ə yönəlib?
Ukrayna əvvəlcə əsasən neft emalı zavodlarını, hərbi aerodromları və silah istehsalı müəssisələrini hədəfə alırdı. Lakin iyul ayından etibarən hücumların istiqaməti dəyişməyə başlayıb.
Ukrayna tərəfi bildirir ki, Wildberries-in bəzi logistika mərkəzlərində hərbi təyinatlı və ikili istifadə məhsulları, o cümlədən pilotsuz uçuş aparatları üçün komponentlər və naviqasiya avadanlıqları saxlanılır. Məhz buna görə logistika mərkəzləri legitim hərbi hədəf hesab olunur. Rusiya isə bu iddiaları rədd edir və Wildberries-i sırf mülki elektron ticarət şirkəti kimi təqdim edir.
Bir həftədə dördüncü hücum
İyulun 24-də Ukrayna ilin ən iri dron hücumlarından birini həyata keçirdi. Rusiya Müdafiə Nazirliyi həmin gecə yüzlərlə pilotsuz uçuş aparatının zərərsizləşdirildiyini açıqlasa da, zərbələr nəticəsində Sankt-Peterburq yaxınlığındakı Şuşarı, Leninqrad vilayətindəki "Utkina Zavod" sənaye zonası və Krımın Simferopol şəhərində yerləşən Wildberries obyektlərində yanğınlar baş verdi. Şirkət həmin logistika mərkəzlərinin fəaliyyətini dayandırmağa məcbur oldu.
Hücumların iqtisadi nəticələri
Ən böyük zərəri yalnız Wildberries deyil, platformada fəaliyyət göstərən satıcılar çəkir. Yanğınlar nəticəsində anbarlarda saxlanılan malların bir hissəsi məhv olub. Bir çox satıcı sifarişlərini yerinə yetirə bilmədiyi üçün satışlarını dayandırmalı olub. Reuters-in məlumatına görə, iyulun 18-dən sonra hücuma məruz qalan anbarlar Wildberries-in ümumi logistika gücünün 10%-dən çoxunu təşkil edir. Şirkət zərərçəkənlərə təxminən 40 milyon rubl kompensasiya ödədiyini açıqlayıb. Business Insider isə yazır ki, satıcıların ümumi itkiləri milyardlarla dollara çata bilər və çoxsaylı bizneslər kredit öhdəliklərini yenidən strukturlaşdırmaq üçün banklara müraciət ediblər.
Logistika zənciri də zərbə alır
Wildberries yalnız onlayn mağaza deyil. Şirkət sifarişlərin qəbulundan tutmuş çeşidlənməsi, saxlanılması və çatdırılmasına qədər bütün logistika prosesini idarə edir. Anbarlardan birinin sıradan çıxması sifarişlərin digər mərkəzlərə yönləndirilməsinə, çatdırılma müddətlərinin uzanmasına və əlavə xərclərin yaranmasına səbəb olur. Şirkət artıq bəzi regionlarda yükləri alternativ logistika mərkəzlərinə yönəltməyə başlayıb.
Yeni müharibə strategiyası?
Ekspertlərin fikrincə, Ukraynanın məqsədi təkcə hərbi obyektləri deyil, Rusiyanın iqtisadi infrastrukturunu da zəiflətməkdir. Əgər əvvəllər əsas hədəf neft bazaları və hərbi sənaye idisə, indi logistika şəbəkələri də diqqət mərkəzinə düşüb. Bu yanaşma istehlak bazarına, daxili ticarətə və biznes fəaliyyətinə birbaşa təsir göstərərək iqtisadi təzyiq yaratmağa hesablanıb.
Wildberries-ə qarşı hücumlar göstərir ki, müasir müharibələr artıq yalnız cəbhə xəttində aparılmır. Logistika mərkəzləri, elektron ticarət platformaları və təchizat zəncirləri də strateji əhəmiyyət daşıyan hədəflərə çevrilir. Rusiyanın elektron ticarət bazarında dominant mövqeyə malik olan Wildberries-in anbarlarının sıradan çıxması təkcə şirkətin gəlirlərinə deyil, minlərlə satıcının fəaliyyətinə, milyonlarla sifarişin icrasına və ümumilikdə istehlak bazarının sabitliyinə təsir göstərir.
Bu hadisələr həm də qlobal biznes üçün yeni bir reallığı ortaya qoyur: logistika infrastrukturu artıq yalnız kommersiya aktivləri deyil, həm də geosiyasi risk daşıyan strateji obyektlər hesab olunur.
