Trampın sərvəti əridi: Ailəsinin kriptovalyutaları da çökür
ABŞ-da aralıq seçkilərdə Demokratların qələbəsi Prezident Donald Trampın şəxsi sərvətinə də təsirsiz ötüşməyib. Onun nəzarətində olan Trump Media şirkətinin səhmləri tarixi minimuma düşüb, ailəsi ilə əlaqəli kriptovalyutaların qiyməti kəskin azalıb. Forbes-un hesablamalarına görə, Trampın sərvəti bir ticarət gününün əvvəlində təxminən 73 milyon dollar azalıb. Bununla belə, prezident 2024-cü ildə yenidən seçildiyi dövrlə müqayisədə hələ də 2,7 milyard dollar daha varlıdır.
Siyasətdəki uğur bəzən maliyyə bazarlarında da qazanca çevrilir. Ancaq bu əlaqə əks istiqamətdə də işləyə bilər. ABŞ Prezidenti Donald Trampın son günlərdə üzləşdiyi maliyyə itkiləri bunun maraqlı nümunəsidir.
ABŞ-da noyabrın 3-də keçirilən aralıq seçkilərdə Demokratların Respublikaçılar üzərində qələbəsindən sonra Trampla əlaqəli şirkətlərin səhmləri və ailəsinin kriptoaktivləri ciddi təzyiqlə üzləşib.
Türkiyənin “Ekonomim” nəşrinin məlumatına görə, bazardakı geriləmə Trampın şəxsi sərvətinə də mənfi təsir göstərib. Xüsusilə onun böyük paya sahib olduğu Trump Media and Technology Group şirkətinin səhmlərindəki ucuzlaşma diqqət çəkib.
Trampın şirkətinin səhmləri 101 dollardan 5 dollara düşdü
Trampın sərvətinə təsir edən əsas amillərdən biri Nasdaq birjasında DJT kodu ilə ticarət olunan Trump Media and Technology Group şirkətinin səhmlərinin ucuzlaşmasıdır.
Demokratların seçkilərdə qələbəsinin ardından şirkətin səhmləri təxminən 11% dəyər itirərək 5,90 dollara düşüb. Növbəti ticarət sessiyasında isə qiymət 5 dolların bir qədər üzərində olmaqla tarixi minimumunu yeniləyib.
Müqayisə üçün qeyd edək ki, şirkətin səhmləri 2025-ci ildə 101 dollaradək yüksəlmişdi. Beləliklə, pik qiymətlə müqayisədə səhmlərin dəyəri təxminən 95% azalıb.
Trampın şirkətdəki payı da kifayət qədər böyükdür. Onun maliyyə açıqlamalarına əsasən, prezident təxminən 114 milyon səhmə sahibdir. Bu payın 40%-dən çoxu trast vasitəsilə saxlanılır.
Forbes-un hesablamalarına görə, seçkilərdən sonrakı ticarət sessiyasının əvvəlində Trampın sərvəti təxminən 73 milyon dollar azalıb. Nəşr onun ümumi sərvətini təxminən 6,5 milyard dollar qiymətləndirib.
Bu geriləmə şirkətin səhmlərinin 2026-cı il ərzində üzləşdiyi ümumi enişin davamı kimi də qiymətləndirilə bilər. Forbes-un məlumatına görə, Trump Media səhmləri ilin əvvəlindən 55%-dən çox ucuzlaşıb.
Ailə biznesinin kriptovalyutaları da dəyər itirir
Trampın sərvətinə təsir göstərən digər istiqamət ailəsi ilə əlaqəli World Liberty Financial şirkətinin kriptoaktivləridir. Şirkətin idarəetmə tokeni olan WLFI-nin qiyməti seçkilərdən sonra 5 sentdən aşağı düşüb. Halbuki 2025-ci ildə tokenin qiyməti 31 sentə qədər yüksəlmişdi. Bu, pik qiymətlə müqayisədə təxminən 84%-lik ucuzlaşma deməkdir.
Tokenin dəyərinin azalmasına yalnız seçki nəticələri təsir göstərməyib. Oktyabrın sonlarında kriptovalyuta bazarında yaşanan dalğalanmalar, eləcə də Binance platformasına qarşı kiberhücumla bağlı xəbərlər də bazara mənfi təsir edib. Seçki nəticələri məlum olduqdan sonra isə satış təzyiqi daha da güclənib.
Trampın şəxsi maliyyə açıqlamalarına görə, o, ötən il kriptoaktivlərin satışından 500 milyon dollardan çox gəlir əldə edib. Bununla belə, onun əlində təxminən 15 milyard WLFI tokeni qalır.
Trampın öz kriptovalyutası da 10% ucuzlaşıb
Trampla əlaqəli daha bir rəqəmsal aktiv $TRUMP adlı mem-tokenidir. Bu kriptovalyuta prezidentin vəzifəyə başlamasından qısa müddət əvvəl, 2025-ci ilin yanvarında bazara çıxarılmışdı.
Tokenin qiyməti 2025-ci ilin yanvarında qısa müddətə 45 dollara qədər yüksəlsə də, sonradan ciddi şəkildə ucuzlaşıb. Seçki nəticələrinin açıqlanmasından sonra isə təxminən 10% dəyər itirərək 1,40 dollar ətrafında ticarət olunub.
Məlumata görə, Tramp 2025-ci ildə bu mem-tokenin satışından 636 milyon dollar əldə edib.
Beləliklə, Trampın sərvətinə təsir edən üç əsas aktivin – Trump Media səhmlərinin, WLFI tokeninin və $TRUMP kriptovalyutasının hamısı eyni dövrdə ciddi qiymət təzyiqi ilə üzləşib.
“İnsanlar Trampa deyil, onun populyarlığına yatırım edirlər”
Maliyyə bazarlarında baş verən bu dəyişikliklərin maraqlı izahı var. Corctaun Universitetinin MakDonough Biznes Məktəbinin dosenti Cim Angel hesab edir ki, Trump Media səhmləri və World Liberty Financial tokenlərinin dəyəri Trampın ictimaiyyət tərəfindən necə qəbul olunması ilə sıx bağlıdır.
Onun fikrincə, investorlar əslində Trampın özünə deyil, onun siyasi populyarlığına yatırım edirlər.
Bu yanaşma bazarda siyasi faktorun maliyyə aktivlərinin qiymətinə necə təsir etdiyini göstərir. İnvestorlar Trampın siyasi nüfuzunun artmasını onunla əlaqəli bizneslərin gələcək imkanları üçün müsbət siqnal kimi qiymətləndirə bilər. Əksinə, siyasi dəstəyin zəifləməsi həmin aktivlərə marağı azalda bilər.
Beləliklə, Trampın biznes aktivləri ənənəvi maliyyə göstəriciləri ilə yanaşı, siyasi gözləntilərdən də asılı vəziyyətə düşür.
Tramp ailəsinin kripto biznesinə bankçılıq lisenziyası verilib
Tramp ailəsinin kriptovalyuta biznesi yalnız WLFI tokeninin emissiyası ilə məhdudlaşmır. World Liberty Financial şirkəti ABŞ dollarına bağlanmış USD1 adlı stabilkoin də buraxır. Stabilkoinlər digər kriptovalyutalardan fərqli olaraq, adətən müəyyən aktivə, bu halda ABŞ dollarına bağlanaraq qiymət dəyişkənliyini minimuma endirməyi hədəfləyir.
Şirkətin təsisçiləri arasında Tramp ailəsi ilə yanaşı, ABŞ-ın Yaxın Şərq üzrə xüsusi nümayəndəsi Stiv Uitkoffun ailəsi də yer alır.
Məlumata görə, Tramp administrasiyasının şirkətə yaxın zamanda bankçılıq lisenziyası verməsi bu biznesi yenidən gündəmə gətirib.
Bu vəziyyət ABŞ-da prezidentin siyasi fəaliyyəti ilə ailəsinin kommersiya maraqları arasındakı əlaqə barədə müzakirələri də gücləndirir.
Tramp hələ də seçildiyi dövrdən 2,7 milyard dollar daha varlıdır
Son günlərdə baş verən itkilərə baxmayaraq, Trampın ümumi sərvətində uzunmüddətli artım hələ də qalır.
Forbes-un 2026-cı ilin sentyabrında dərc etdiyi qiymətləndirməyə görə, Tramp 2024-cü ildə yenidən prezident seçildiyi dövrlə müqayisədə 2,7 milyard dollar daha varlıdır.
Bu artım onun daşınmaz əmlak aktivləri, şirkət payları və kriptovalyuta biznesi daxil olmaqla müxtəlif mənbələrdən formalaşan sərvəti ilə əlaqələndirilir.
Lakin son hadisələr bir məqamı ortaya qoyur: siyasi nüfuzla əlaqəli biznes aktivləri yüksək gəlir potensialı ilə yanaşı, ciddi qiymət riskləri də daşıyır.
Trampın nümunəsi göstərir ki, siyasi populyarlıq biznes üçün əlavə dəyər yarada bilər, amma həmin populyarlıq zəiflədikdə maliyyə bazarlarında bunun əks təsiri də kifayət qədər sürətli və sərt ola bilər.
