Neft bazarlarına tarixi müdaxilə planı: Kritik “xilasedici vasitə” işə salınır

Qlobal enerji təchizatının təhlükəsizliyini təmin etmək vəzifəsini daşıyan Beynəlxalq Enerji Agentliyi (IEA) Yaxın Şərqdə baş verən münaqişələrin neft qiymətlərini 100 dolların üzərinə çıxarması fonunda “ən güclü” alətini işə salmağa hazırlaşır.

The Wall Street Journal qəzetinin çərşənbə axşamı mövzuya yaxın mənbələrə istinadən yaydığı məlumata görə, IEA tarixində ən böyük strateji neft ehtiyatlarının bazara buraxılması əməliyyatını planlaşdırır.

Bu addımın miqyası bazarlara verilən mesajın nə qədər ciddi olduğunu göstərir. WSJ-nin xəbərində diqqət çəkən əsas məqamlar bunlardır:

• Təklif olunan həcm, IEA üzv ölkələrinin Rusiya–Ukrayna müharibəsi zamanı 2022-ci ildə bazara çıxardığı rekord 182 milyon barellik həcmdən də çox olacaq.

• Məqsəd ABŞ–İsrail–İran xəttindəki müharibənin yaratdığı təchizat narahatlıqlarını azaltmaq və qlobal inflyasiya təzyiqini yumşaltmaqdır.

Kritik “xilasedici vasitə”

Hörmüz boğazı ətrafında yaranan tıxanıqlıq və Səudiyyə Ərəbistanı ilə İraq kimi iri istehsalçıların məcburi hasilat ixtisarına getdiyi bir şəraitdə IEA-nın bu təşəbbüsü bazarlar üçün “kritik xilasedici vasitə” kimi qiymətləndirilir.

Analitiklər bildirirlər ki, bu miqyasda müdaxilə qısa müddətdə neft qiymətlərindəki artım trendini qırmaq potensialına malikdir. Lakin əməliyyatın uğuru üzv ölkələrin bu böyük həcmdə ehtiyat buraxılışına nə qədər sürətlə qoşulmasından və regiondakı hərbi gərginliyin inkişafından asılı olacaq.

Bu təklif dünən keçirilən **G7 maliyyə nazirlərinin toplantısında strateji ehtiyatların bazara buraxılması məsələsinin müzakirə edilməsindən dərhal sonra irəli sürülüb. IEA-nın icraçı direktoru **Fatih Birol**un koordinasiyası ilə həyata keçiriləcək əməliyyat Qərb müttəfiqlərinin enerji mübarizəsində birgə hərəkət etmək niyyətini göstərir.