Azərbaycan qızılının əsas alıcısı dəyişdi: Britaniyaya 3,5 milyard dollarlıq satış

Azərbaycanın qızıl ixracında son illərin ən ciddi coğrafi dəyişikliklərindən biri baş verib. Böyük Britaniya uzun fasilədən sonra ölkənin əsas qızıl bazarına çevrilib. 2026-cı ilin yanvar-iyul aylarında Azərbaycan xaricə 24,5 ton qızıl satıb. İxracın ümumi dəyəri isə 3 milyard 707,8 milyon ABŞ dolları təşkil edib.

Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatlarına əsasən, bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə qızıl ixracının dəyərinin 20,8 dəfə, fiziki həcminin isə 8,5 dəfə artması deməkdir. Amma əsas diqqət çəkən məqam ixracın həcmi ilə yanaşı, qızılın hansı bazara yönəlməsidir.

24,5 ton qızılın 21,9 tonu Britaniyaya gedib

Azərbaycanın 7 ay ərzində ixrac etdiyi qızılın böyük hissəsi Böyük Britaniyanın payına düşüb. Hesabat dövründə Britaniyaya 21 902 kiloqram qızıl, 3 milyard 468,5 milyon dollar dəyərində məhsul ixrac olunub. Beləliklə, ümumi qızıl ixracının təxminən 89%-i həcm, 94%-i isə dəyər ifadəsində Böyük Britaniyanın payına düşüb. Digər əsas istiqamət isə İsveçrə olub. Bu ölkəyə 2 615 kiloqram, yaxud təxminən 239,4 milyon dollar dəyərində qızıl satılıb. Başqa sözlə, Azərbaycan qızıl ixracında faktiki olaraq iki bazarla kifayətlənib, lakin əsas ağırlıq mərkəzi Britaniyaya keçib.

16 ildən sonra Böyük Britaniyaya qızıl ixracı

Bu dəyişiklik xüsusilə ona görə diqqət çəkir ki, Azərbaycan Böyük Britaniyaya son 16 ildə ilk dəfə qızıl tədarük edib. 2025-ci ildə isə mənzərə tamamilə fərqli olub. Ötən il Azərbaycan qızılını yalnız İsveçrəyə ixrac edib. Həmin ölkəyə 326,2 milyon dollar dəyərində 4 522 kiloqram qızıl göndərilib. Deməli, 2026-cı ildə söhbət təkcə ixracın kəskin artmasından getmir. Eyni zamanda Azərbaycan qızılının satış coğrafiyasında ciddi dəyişiklik baş verib.

Qızıl ixracı 20 dəfədən çox niyə artıb?

Rəqəmlərin miqyası xüsusilə diqqət çəkir. 2025-ci ilin ilk 7 ayında Azərbaycan təxminən 2,9 ton qızıl ixrac etmişdisə, 2026-cı ilin eyni dövründə bu göstərici 24,5 tona yüksəlib. Dəyər ifadəsində isə artım daha böyükdür: təxminən 178 milyon dollardan 3,7 milyard dollara. Bu səbəbdən artımı yalnız qızılın dünya bazarındakı qiymət dəyişimi ilə izah etmək mümkün deyil. Fiziki ixrac həcminin də 8,5 dəfə yüksəlməsi göstərir ki, əsas faktor ixrac olunan qızılın miqdarındakı kəskin artımdır.

Azərbaycan özü nə qədər qızıl alıb?

Maraqlı məqamlardan biri də odur ki, eyni dövrdə Azərbaycanın qızıl idxalı kəskin azalıb. 2026-cı ilin yanvar-iyul aylarında ölkəyə cəmi 136,5 kiloqram qızıl gətirilib. İdxalın dəyəri isə 21,2 milyon dollar olub. Bir il əvvəlki göstərici ilə müqayisədə qızıl idxalı fiziki ifadədə 99,6%, dəyər ifadəsində isə 99,4% azalıb. İdxalın əsas hissəsi Türkiyə və İsveçrənin payına düşüb. Türkiyədən 82,4 kiloqram, İsveçrədən isə 54 kiloqram qızıl alınıb.

İxracda yeni mənzərə

Beləliklə, 2026-cı ilin ilk 7 ayının rəqəmləri Azərbaycanın qızıl ticarətində maraqlı mənzərə yaradır:

*2025-ci ilin bütün ili üzrə göstərici.

Bu rəqəmlər göstərir ki, qızıl 2026-cı ildə Azərbaycanın ixrac strukturunda əvvəlki illərlə müqayisədə tamamilə fərqli miqyasda görünməyə başlayıb.

Xüsusilə Böyük Britaniyanın 3,47 milyard dollarlıq alışı diqqət çəkir. Bu, Azərbaycanın qızıl ixracının istiqamətində dəyişiklik olmaqla yanaşı, ölkənin xarici ticarət statistikasında da əhəmiyyətli rəqəmə çevrilib. Nəticədə, 2026-cı ilin ilk 7 ayında Azərbaycanın qızıl ixracının əsas hekayəsi yalnız “nə qədər qızıl satıldı?” sualı deyil. Daha maraqlı sual budur: Azərbaycan qızılını hansı bazarlara çıxarır və bu coğrafiya niyə dəyişib? Hazırkı statistika göstərir ki, bu ilin əsas cavabı artıq bəllidir: Azərbaycan qızılının əsas istiqaməti İsveçrədən Böyük Britaniyaya keçib.