Uşaqlıqda şəkər qəbulu gələcəkdə xəstəlik riskini artıra bilərmi? - ELMİ ARAŞDIRMA APARILIB
Uşağın həyatının ilk 1000 günündə – ana bətnindəki dövrdən təxminən 2,5 yaşa qədər – şəkərə məruz qalması yetkinlik dövründə narahatlıq pozuntusunun yaranması riskinin daha yüksək olması ilə əlaqəli ola bilər. Yeni araşdırma göstərir ki, erkən uşaqlıq dövründə şəkər istehlakının məhdudlaşdırılması insanın sonrakı həyatında şirin qidalara münasibətinə, psixi sağlamlığına və hətta beynin strukturuna təsir göstərə bilər.
“Şəkərin fiziki və psixi sağlamlığımıza bütün həyat boyu göstərə biləcəyi təsirləri tam anlamaq ictimai səhiyyə siyasətinin formalaşdırılmasına və qidalanma vərdişlərimizin dəyişməsinə kömək edə bilər”, – tədqiqatın aparıcı müəllifi Hana Navratilova bildirib.
45 mindən çox insanın məlumatları araşdırılıb
Surrey Universitetinin tədqiqatçıları 1951–1956-cı illərdə anadan olmuş 45 mindən çox insanın tibbi məlumatlarını təhlil ediblər. Bu dövr Böyük Britaniyada müharibə və müharibədən sonrakı şəkər rasionunun tətbiq edildiyi illəri əhatə edir. Böyük Britaniyada şəkər qıtlığı ilə bağlı məhdudiyyətlər 1940–1953-cü illərdə qüvvədə olub və böyüklər üçün gündəlik şəkər istehlakı təxminən 40 qramla məhdudlaşdırılıb. Tədqiqatda ana bətnində və daha sonra 6, 12, 18 və 24 aylıq dövrə qədər şəkər rasionunun tətbiq olunduğu şəxslərlə heç vaxt belə məhdudiyyət yaşamayan insanlar müqayisə edilib. Araşdırma Translational Psychiatry jurnalında dərc olunub.
Daha az şəkər qəbul edənlərdə narahatlıq riski 33% aşağı olub
Araşdırmanın nəticələrinə görə, şəkər məhdudiyyətinə daha uzun müddət məruz qalan insanlar sonrakı həyatlarında şirin qidalara daha az üstünlük veriblər. Onlarda yetkinlik dövründə narahatlıq riski şəkər məhdudiyyəti yaşamayanlarla müqayisədə 33% daha aşağı olub.
Bu qrupda narahatlıq və depressiyanın başlanma yaşı da daha gec olub. Uzun müddət şəkər məhdudiyyəti ilə qarşılaşan insanlarda narahatlığın median başlanma yaşı təxminən 62, heç bir məhdudiyyət yaşamayanlarda isə 55 yaş olub. Tədqiqatçılar bildirirlər ki, şəkər məhdudiyyətləri başa çatdıqdan sonra istehlak sürətlə artsa da, erkən uşaqlıq dövründəki qidalanmanın təsirləri uzun illər davam edib. Surrey Universitetinin professoru, tədqiqatın baş müəllifi Nophar Geifman qeyd edib ki, məhdudiyyətlərdən sonra iştirakçıların şəkər istehlakı artsa da, erkən qidalanma mühiti uzunmüddətli perspektivdə psixi sağlamlıq üçün əhəmiyyətli görünür.
Bunun səbəbi nə ola bilər?
Tədqiqat müəlliflərinin fikrincə, həyatın ilk 1000 günü beynin inkişafı baxımından kritik dövrdür. Bu mərhələdə qidalanma beynin strukturunda uzunmüddətli dəyişikliklərə səbəb ola bilər. Müəlliflərin istinad etdiyi əvvəlki araşdırmalara görə, şəkərlə zəngin qidalanma əhval-ruhiyyənin tənzimlənməsində mühüm rol oynayan serotonin neyronlarının sıxlığını və əlçatanlığını azalda bilər. Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, erkən yaşlarda şəkər istehlakının məhdudlaşdırılması bu sinir yollarının qorunmasına kömək edə bilər.
Araşdırma nə deyir?
Tədqiqat uşaqlıqda şəkər yeməyin mütləq şəkildə yetkinlikdə narahatlığa səbəb olduğunu sübut etmir. Alimlər müəyyən bir erkən qidalanma mühiti ilə sonrakı həyatdakı psixi sağlamlıq göstəriciləri arasında əlaqə müəyyən ediblər.
Buna görə nəticələr uşaqlıq qidalanmasının uzunmüddətli təsirlərinin daha dərindən araşdırılmasının vacibliyinə diqqət çəkir.
