Dövlətin ikinci bankında diqqətçəkən mənzərə: mənfəət 62% artdı, faiz gəlirləri cəmi 5%

Bankın kredit portfeli 20%, depozitləri 40% böyüyüb. Ancaq kreditlər üzrə ehtiyatların azalması, faiz xərclərinin gəlirlərdən sürətli artması və mənfəətin strukturundakı dəyişikliklər diqqət tələb edir.

Dövlətin bank sektorundakı ikinci bankı kimi təqdim olunan Azər-Türk Bankın 2026-cı ilin ilk doqquz ayına dair hesabatına görə, xalis mənfəəti ötən ilin eyni dövründəki 9,38 milyon manatdan 15,17 milyon manata yüksəlib. Artım 61,8% təşkil edib. Eyni zamanda, bankın aktivləri 2,18 milyard manata, kredit portfeli isə 944,9 milyon manata çatıb.

Bankın mənfəətini bu qədər artıran kreditlərdən qazandığı faizlərdir, yoxsa başqa gəlir mənbələri? Hesabatın detalları göstərir ki, xalis faiz gəlirinin artımı mənfəətin artımından xeyli geri qalır. Üstəlik, kredit portfeli genişləndiyi halda, kreditlər üzrə məqsədli ehtiyatların azalması da diqqətə çarpır.

Mənfəət 62% artıb

Azər-Türk Bankın xalis mənfəəti bir il ərzində 9,38 milyon manatdan 15,17 milyon manata yüksəlib. Bankın mənfəətində 5,79 milyon manatlıq artım qeydə alınıb. Lakin mənfəətin artım tempini gəlirlərin strukturu ilə müqayisə etdikdə fərqli mənzərə ortaya çıxır.

Cədvəldə ən diqqətçəkən fərq xalis faiz gəliri ilə xalis mənfəətin artım tempidir. Xalis faiz gəliri cəmi 4,8% artdığı halda, xalis mənfəət 61,8% yüksəlib.

Bu fərq bankın qazancındakı artımın əsasən faiz gəlirlərindən qaynaqlanmadığını göstərir. Qeyri-faiz gəlirlərinin 33,2% yüksəlməsi və qeyri-faiz xərclərinin digər banklara nisbətən daha mülayim - 8,4% artması mənfəətə mühüm töhfə verib.

Faiz xərcləri gəlirləri üstələyirsə bankın maliyyələşməsi bahalaşır?

Bankın faiz gəlirləri bir il ərzində 8,28 milyon manat artıb. Eyni müddətdə faiz xərcləri 6,06 milyon manat yüksəlib. Beləliklə, faiz gəlirlərindəki artımın böyük hissəsi maliyyələşmə xərclərinin artımı ilə kompensasiya olunub. Nəticədə xalis faiz gəliri 46,33 milyon manatdan 48,56 milyon manata yüksəlib, yəni cəmi 2,22 milyon manat artıb.

Faiz gəlirlərinin tərkibinə baxdıqda, müştərilərə verilən kreditlər üzrə gəlirlər 61,26 milyon manatdan 66,84 milyon manata yüksəlib. Artım 9,1% təşkil edib. Banklardakı depozitlər üzrə faiz gəlirləri də 25,49 milyon manatdan 26,91 milyon manata çatıb.

Bununla yanaşı, depozitlər üzrə faiz xərcləri 45,69 milyon manatdan 52,41 milyon manata yüksəlib. Artım 14,7% təşkil edib.

Bu, bank üçün izlənilməli tendensiyadır: kreditlərdən əldə olunan faiz gəlirləri artır, lakin depozit sahiblərinə ödənilən faizlər də daha sürətli yüksəlir.

Mənfəət artımının arxasında komissiyalar və valyuta gəlirləri dayanır

Azər-Türk Bankın qeyri-faiz gəlirləri 27,92 milyon manatdan 37,18 milyon manata yüksəlib. Bu, 9,26 milyon manat və ya 33,2% artım deməkdir.

Bu gəlirlərin strukturunda iki istiqamət xüsusilə seçilir: Digər xidmət növlərindən komissiya gəlirləri 17,25 milyon manatdan 23,83 milyon manata yüksəlib. Artım 38,2% təşkil edib. Xarici valyutadan gəlir, o cümlədən məzənnə dəyişmələri ilə bağlı gəlir 9,78 milyon manatdan 12,67 milyon manata çatıb. Artım 29,5% olub.

Eyni zamanda, hesabların aparılması üzrə komissiya gəlirləri 886 min manatdan 676 min manata düşüb. Azalma təxminən 23,7% təşkil edib. Bu rəqəmlər göstərir ki, bankın qeyri-faiz gəlirlərinin artımı bütün xidmət istiqamətlərində eyni deyil. Əsas artım digər xidmətlər üzrə komissiyalardan və valyuta əməliyyatlarından gəlib.

Kredit portfeli 20% böyüyüb, ehtiyatlar isə azalıb

Azər-Türk Bankın müştərilərə verdiyi kreditlərin ümumi həcmi 2025-ci il sentyabrın 30-da 787,66 milyon manat olduğu halda, 2026-cı il sentyabrın 30-da 944,91 milyon manata çatıb. Artım 157,25 milyon manat və ya təxminən 20% təşkil edib.

Kredit portfelinin strukturunda istehlak kreditləri daha sürətlə böyüyüb.

Ən sürətli artım istehlak kreditlərində qeydə alınıb. Bu portfel 109,84 milyon manat və ya 35% genişlənib. Biznes kreditləri 13,5%, daşınmaz əmlak kreditləri isə 5,5% artıb. Beləliklə, bankın kredit artımının əsas hərəkətverici qüvvəsi istehlak kreditləri olub. İstehlak kreditlərinin ümumi portfeldə payı təxminən 39,9%-dən 44,9%-ə yüksəlib.

Kredit portfelində istehlak kreditlərinin payının sürətlə artması fonunda borcalanların ödəmə qabiliyyəti, gecikmələr və problemli kreditlərin dinamikası daha əhəmiyyətli olur. Yerigəlmişkən qeyd edək ki, bankın problemli kreditlərin portfelə nisbəti 2.65%-dir və bu yaxşı göstərici hesab olunur.

Ən maraqlı məqam isə kreditlər üzrə ehtiyatlardadır. Müştəri kreditləri üzrə mümkün zərərlər üçün yaradılmış məqsədli ehtiyatlar 17,22 milyon manatdan 16,51 milyon manata düşüb. Yəni ümumi kredit portfeli təxminən 20% böyüdüyü halda, məqsədli ehtiyatlar 4,1% azalıb. Nəticədə ehtiyatların ümumi kredit portfelinə nisbəti təxminən 2,19%-dən 1,75%-ə enib.

Depozitlər 40% artıb: bankın maliyyələşmə bazası genişlənir

Azər-Türk Bankın depozit portfeli 2025-ci il sentyabrın 30-da 1,19 milyard manat olduğu halda, 2026-cı ilin eyni tarixində 1,67 milyard manata yüksəlib. Artım 480,30 milyon manat və ya 40,4% təşkil edib. Həm fiziki, həm də hüquqi şəxslərin depozitləri artıb. Belə ki, fiziki şəxslərin depozitləri 203,51 milyon manatdan 344,76 milyon manata yüksəlib. Artım 69,4% olub. Hüquqi şəxslərin depozitləri isə 984,43 milyon manatdan 1,32 milyard manata çatıb. Artım 34,4% təşkil edib.

Depozitlərin artım tempi kredit portfelinin artımını xeyli üstələyir. Bu, bankın müştəri vəsaitləri hesabına maliyyələşmə bazasını genişləndirdiyini göstərir. Bununla belə, hüquqi şəxslərin depozitləri ümumi portfelin təxminən 79,3%-ni təşkil edir. Üstəlik, depozit portfelinin böyüməsi faiz xərclərinin də artmasına səbəb ola bilər. Bankın depozitlər üzrə faiz xərclərinin 14,7% yüksəlməsi bu baxımdan izlənilir.

Aktivlər 18% artıb, bank nağd vəsaitini çoxaldıb

Azər-Türk Bankın ümumi aktivləri 2025-ci il sentyabrın 30-da 1,85 milyard manat olduğu halda, 2026-cı ilin eyni tarixində 2,18 milyard manata çatıb. Artım 334,81 milyon manat və ya 18,1% təşkil edib.

Aktivlərin strukturunda aşağıdakı dəyişikliklər diqqət çəkir:

Bankın nağd vəsaiti və qiymətli kağızları eyni vaxtda 63,5% artıb, digər bank və maliyyə institutlarındakı depozitləri isə 8,7% azalıb. Bu, aktivlərin strukturunda dəyişiklik olduğunu göstərir.

Amma burada bir ehtiyatlılıq məqamı var: hesabatda nağd pul və ekvivalentləri göstəricisinə bloklaşdırılmış nağd vəsait də daxildir. Buna görə 248 milyon manatlıq göstəricini bütövlükdə sərbəst istifadə edilə bilən vəsait kimi qəbul etmək olmaz.

Kapital artır, bölüşdürülməmiş mənfəət isə azalıb

Bankın kapitalı 2025-ci il sentyabrın 30-dakı 116,45 milyon manatdan 2026-cı il sentyabrın 30-da 135,11 milyon manata yüksəlib. Artım 16% təşkil edib. Səhmdar kapitalı 79 milyon manatdan 100,5 milyon manata çatıb. Bu, 21,5 milyon manat və ya 27,2% artım deməkdir. Ümumi ehtiyatlar da 6,33 milyon manatdan 9,07 milyon manata yüksəlib.

Bunun əksinə olaraq, bölüşdürülməmiş mənfəət 31,12 milyon manatdan 25,54 milyon manata düşüb. Azalma 5,58 milyon manat və ya 17,9% təşkil edib. Burada diqqətçəkən məqam odur ki, bank 2026-cı ilin ilk doqquz ayında 15,17 milyon manat xalis mənfəət əldə edib, amma balansdakı bölüşdürülməmiş mənfəət göstəricisi bir il əvvəllə müqayisədə aşağıdır. Buna isə dividend ödənişləri və digər kapital hərəkətləri təsir göstərə bilər.