Vətəndaşlığı ən tez hansı ölkədə almaq mümkündür? Köçmək istəyənlər üçün ölkələr və şərtlər

Xaricə köçmək qərarı verənlər üçün əsas suallardan biri artıq təkcə yaşayış icazəsi almaq deyil, gələcəkdə həmin ölkənin vətəndaşlığına nə qədər müddətə və hansı şərtlərlə yiyələnməyin mümkün olmasıdır. Bəzi ölkələrdə bu yol 2–3 il, digərlərində isə 8–10 il və daha çox çəkə bilər. Lakin qısa müddət heç də həmişə asan və zəmanətli vətəndaşlıq demək deyil.
Vətəndaşlıq üçün müddət niyə həmişə göründüyü qədər qısa deyil?
Bir ölkədə vətəndaşlıq üçün beş il yaşamaq kifayət edə bilər. Amma bu beş ilin hansı tarixdən hesablanması həlledici əhəmiyyət daşıyır. Məsələn, Almaniyada müddət qanuni yaşayışın başlanmasından hesablanır. ABŞ-da isə beşillik müddət yalnız Green Card – daimi yaşayış statusu alındıqdan sonra başlayır. Polşada vətəndaşlığa müraciət üçün tələb olunan üç il, adətən, əvvəlki illərdə müvəqqəti yaşayış və daimi yaşayış statusunun əldə edilməsindən sonra hesablanır.
Buna görə də iki ölkədə formal gözləmə müddəti eyni olsa belə, köçdükdən pasport əldə edənədək keçən ümumi zaman fərqli ola bilər.
Naturalizasiya prosesində əsasən bu amillər nəzərə alınır:
Qanuni yaşayış müddəti: ölkədə neçə il yaşamaq və bu müddətin hansı statusla hesablanması;
Miqrasiya statusu: iş, təhsil və ya digər əsaslarla alınmış yaşayış icazəsinin davamlılığını qorumaq;
Dil və inteqrasiya: dil, tarix və dövlət quruluşu ilə bağlı imtahanlar;
Gəlir və vergi öhdəlikləri: sabit gəlirin və qanuni fəaliyyətin təsdiqi;
Ölkədən kənarda qalma müddəti: bəzi dövlətlər uzunmüddətli səfərləri yaşayış müddətinin hesablanmasına maneə sayır;
İkili vətəndaşlıq: yeni pasport alarkən əvvəlki vətəndaşlıqdan imtina tələbi.
Məsələn, Argentinada 2025-ci ilin mayından etibarən standart naturalizasiya üçün müraciət etməzdən əvvəl iki il ərzində ölkədən bir dəfə də olsun çıxmamaq şərti tətbiq olunur. Bu isə tez-tez səyahət edənlər üçün ciddi məhdudiyyətdir.
Avropada vətəndaşlıq almaq üçün neçə il tələb olunur?
Avropa İttifaqı ölkələrində standart naturalizasiya müddəti əsasən 5–10 il arasında dəyişir. Lakin müddət, dil və inteqrasiya şərtləri, həmçinin əvvəlki vətəndaşlıqdan imtina tələbi ölkədən ölkəyə fərqlənir.
Ölkə | Standart tələb olunan müddət | Əsas şərt və ya qeyd |
Belçika | 5 il | Dil, inteqrasiya və iqtisadi iştirak |
Fransa | 5 il | Bəzi kateqoriyalar üçün müddət azaldıla bilər |
Almaniya | 5 il | İkili vətəndaşlığa icazə verilir |
İrlandiya | 9 il ərzində 5 il | Hesablanan qanuni yaşayış müddəti |
Lüksemburq | 5 il | Dil imtahanı |
Niderland | 5 il | Əksər hallarda əvvəlki vətəndaşlıqdan imtina |
Kipr | 7 il | Müəyyən dövr ərzində yaşayış və son bir ilin fasiləsiz olması |
Yunanıstan | 7 il | Standart naturalizasiya müddəti |
Polşa | 8 il | Adətən 5 il yaşayış icazəsi və 3 il daimi yaşayış statusu |
Xorvatiya | 8 il | Daimi yaşayış statusu |
Estoniya | 8 il | Əksər hallarda əvvəlki vətəndaşlıqdan imtina |
Finlandiya | 8 il | Bəzi hallarda 5 il |
Danimarka | 9 il | Dil və gəlir tələbləri sərtdir |
Avstriya | 10 il | Əksər hallarda əvvəlki vətəndaşlıqdan çıxmaq tələb olunur |
İtaliya | 10 il | Qaçqın statusu olanlar üçün 5 il |
Portuqaliya | 10 il | 2026-cı ilin mayından ümumi müddət artırılıb |
İspaniya | 10 il | İspaniya vətəndaşı ilə nikahda olanlar üçün xüsusi qayda mövcuddur |
Burada diqqətçəkən dəyişikliklərdən biri Portuqaliyadadır. 2026-cı ilin mayından etibarən əksər ölkələrin vətəndaşları üçün naturalizasiya müddəti 5 ildən 10 ilə qaldırılıb. Avropa İttifaqı və portuqaldilli ölkələrin vətəndaşları üçün isə 7 illik müddət müəyyən edilib.
Almaniyada isə 2024-cü ildə ümumi müddət 8 ildən 5 ilə endirilib və ikili vətəndaşlığa icazə verilib. Bununla belə, 2024-cü ildə tətbiq edilən xüsusi inteqrasiya nailiyyətlərinə görə 3 ilə vətəndaşlıq almaq imkanı 2025-ci ilin oktyabrında ləğv edilib.
Ən qısa yollar Latın Amerikası ölkələrindədir
Vətəndaşlıq üçün daha qısa formal müddətlər Cənubi Amerika ölkələrində təklif olunur. Lakin bu ölkələrdə də yaşayışın fasiləsizliyi və digər şərtlər nəzərə alınmalıdır.
Ölkə | Standart müddət | Xüsusi şərtlər |
Argentina | 2 il | Müraciətdən əvvəlki iki il ərzində ölkədən çıxmamaq |
Peru | 2 il* | Müddətin 5 ilə artırılması barədə qanun qəbul edilsə də, bu hələ qüvvəyə minməyib |
Uruqvay | 3–5 il | Ailəsi olanlar üçün 3, olmayanlar üçün 5 il |
Paraqvay | 3 il | Ölkədə real yaşayış və qanuni fəaliyyət sübut edilməlidir |
Braziliya | 4 il | Braziliya vətəndaşı ilə nikah və ya belə vətəndaşlığı olan övlad olduqda 1 ilə qədər azala bilər |
Çili | 5 il | Ailə əsasları ilə 2 il mümkün ola bilər |
Meksika | 5 il | Nikah və ya doğuşdan Meksika vətəndaşı olan övladla bağlı hallarda təxminən 2 il |
Gürcüstan və Türkiyə: Serbiya daha qısa müddət təklif edir
Bu ölkələrdə vətəndaşlıq şərtləri bir-birindən xeyli fərqlənir.
Ölkə | Standart müddət | İkili vətəndaşlıq |
Gürcüstan | 10 il | Əvvəlki vətəndaşlığın saxlanması üçün xüsusi icazə tələb olunur |
Türkiyə | 5 il | İcazə verilir |
Moldova | 10 il | İcazə verilir |
Serbiya | 3 il daimi yaşayışdan sonra | Ümumi əsaslarla əvvəlki vətəndaşlıqdan imtina tələb oluna bilər |
Monteneqro | 10 il | Əksər hallarda əvvəlki vətəndaşlıqdan çıxmaq tələb olunur |
Qazaxıstan | 5 il daimi yaşayış | İkili vətəndaşlıq qadağandır |
Qırğızıstan | 5 il | Əksər hallarda əvvəlki pasportu saxlamaq mümkündür |
Türkiyədə standart müddət beş ildir. Türkiyə vətəndaşı ilə üç il davam edən nikah isə ayrıca müraciət imkanı yaradır. Serbiyada isə üçillik müddət yalnız daimi yaşayış statusu əldə edildikdən sonra hesablanır. Araşdırmada 2022-ci ildən sonra Rusiya vətəndaşlarının müraciətlərinin qeyri-müəyyən müddətə uzana bildiyi də qeyd olunur.
ABŞ, Kanada və Avstraliyada vəziyyət necədir?
Bu ölkələrdə vətəndaşlıq üçün müddətlərin hesablanması miqrasiya statusundan birbaşa asılıdır.
ABŞ: Green Card alındıqdan sonra 5 il daimi rezident kimi yaşamaq tələb olunur. ABŞ vətəndaşı ilə nikah əsasında bu müddət 3 ilə enə bilər.
Kanada: Son 5 il ərzində ölkədə fiziki olaraq ən azı 1095 gün – yəni 3 il olmaq lazımdır. Daimi rezident statusundan əvvəl ölkədə keçirilmiş müəyyən müddət günün yarısı kimi hesaba alına bilər.
Avstraliya: Ümumilikdə 4 il qanuni yaşayış tələb olunur. Bunun ən azı son bir ili daimi rezident statusunda keçirilməlidir.
Böyük Britaniya: Standart halda 5 il yaşayış, daimi rezident statusu (ILR) və bundan sonra daha bir il gözləmək tələb olunur. Britaniya vətəndaşı ilə nikahda olanlar üçün ayrıca qayda mövcuddur.
İsveçrə: 10 il yaşayış və C kateqoriyalı daimi yaşayış icazəsi tələb olunur.
Nikah, övlad və təhsil vətəndaşlıq müddətini dəyişə bilər
Bəzi ölkələrdə ailə vəziyyəti naturalizasiya müddətini əhəmiyyətli dərəcədə qısalda bilər. Məsələn, İspaniya vətəndaşı ilə ən azı bir il davam edən nikah və ölkədə bir il qanuni yaşayış müəyyən şərtlərlə vətəndaşlığa müraciət imkanı yaradır. Almaniyada Almaniya vətəndaşı ilə iki il nikahda olan şəxs üç il yaşayışdan sonra müraciət edə bilər. Türkiyədə isə üç il davam edən nikah əsasında ayrıca prosedur mövcuddur.
Ölkədə uşağın dünyaya gəlməsi də valideynlərə avtomatik vətəndaşlıq qazandırmır. Bununla belə, Braziliyada Braziliya vətəndaşı olan övlad valideynin naturalizasiya müddətini bir ilə, Meksikada isə doğuşdan Meksika vətəndaşı olan övladla bağlı hallarda təxminən iki ilə endirə bilər.
Təhsil yolu ilə köçənlər üçün də mühüm fərqlər var. Məsələn, ABŞ-da tələbə vizası ilə keçirilən illər vətəndaşlıq müddətinə daxil edilmir; hesab Green Card alındıqdan sonra başlayır. İspaniya və İrlandiyada da tələbə statusunda keçirilən müddət, bir qayda olaraq, naturalizasiya üçün tələb olunan yaşayış müddətinə hesablanmır. Avstraliya, Kanada və Almaniyada isə müəyyən şərtlərlə təhsil illərinin bir hissəsi nəzərə alına bilər.
İkili vətəndaşlıq məsələsi: hansı ölkələr əvvəlki pasportu saxlamağa imkan verir?
Yeni vətəndaşlıq əldə etmək istəyənlər üçün vacib məsələlərdən biri əvvəlki pasportdan imtina tələbidir. Almaniya, Fransa, Belçika, İtaliya, Portuqaliya, İrlandiya, İsveç, Finlandiya, ABŞ, Kanada, Avstraliya, Argentina, Braziliya, Çili və Türkiyə ikili vətəndaşlığa ümumən icazə verən ölkələr sırasındadır.
Bəzi ölkələrdə isə əvvəlki vətəndaşlıqdan çıxmaq tələbi daha sərtdir. Avstriya, Estoniya, Latviya, Litva, Monteneqro, Qazaxıstan və Gürcüstanda yeni vətəndaşlıq əldə edərkən əvvəlki pasportdan imtina etmək, bir qayda olaraq, tələb olunur. Niderlandda da bu tələb əksər hallarda qüvvədədir, lakin qaçqınlar və ölkə vətəndaşlarının bəzi ailə üzvləri üçün istisnalar mövcuddur.
İspaniya və Meksikada əvvəlki vətəndaşlıqdan imtina barədə formal bəyanat tələb edilir. Lakin bu bəyanat əvvəlki ölkənin qanunvericiliyi baxımından vətəndaşlığın avtomatik itirilməsi demək deyil. Buna baxmayaraq, yeni vətəndaşlıq əldə edən şəxsin əvvəlki pasportdan istifadəsi bəzi hallarda hüquqi risk yarada bilər.
Vətəndaşlıq almaq nə qədər başa gəlir?
Naturalizasiya prosesinin xərci yalnız pasport üçün ödənilən rüsumla məhdudlaşmır. Yaşayış icazəsinin alınması və uzadılması, daimi yaşayış statusu, dil və vətəndaşlıq imtahanları, sənədlərin tərcüməsi və leqallaşdırılması da ümumi büdcəyə daxil edilməlidir.
Yazımızdakı bəzi ölkələr üzrə son mərhələnin – vətəndaşlıq müraciəti və məcburi imtahanların – xərcləri belədir:
Ölkə | Müraciət və imtahan xərcləri |
Almaniya | Təxminən 280 avro |
Belçika | Təxminən 1 080 avro |
Fransa | 255 avro + imtahan xərcləri |
İspaniya | Təxminən 327 avro |
İtaliya | 266 avro + dil sertifikatı |
Finlandiya | 550–650 avro + imtahan |
Niderland | 1 139 avro |
Böyük Britaniya | 1 785 funt sterlinq + dil sertifikatı |
Kanada | 653 Kanada dolları |
ABŞ | 710 dollar (onlayn), 760 dollar (kağız formada) |
Braziliya | Naturalizasiya müraciəti ödənişsizdir |
Argentina | Naturalizasiya proseduru ödənişsizdir |
Türkiyə | 957 lirə + pasportun rəsmiləşdirilməsi |
Serbiya | Təxminən 25 000 dinar |
Bu rəqəmlər yalnız son müraciət mərhələsini əhatə edir. Ölkədə bir neçə il yaşamaq, yaşayış icazəsini yeniləmək, hüquqi məsləhət almaq və sənədləri hazırlamaq üçün çəkilən xərclər cədvələ daxil deyil. Əvvəlki vətəndaşlıqdan çıxmaq tələb edilən hallarda əlavə dövlət rüsumları da nəzərə alınmalıdır.
Ən əlverişli ölkələr hansılardır?
Bunlara Almaniya, Belçika, Fransa, Lüksemburq, Kanada, Avstraliya, Braziliya daxildir. Argentina və Peru isə qısa formal müddətlərinə görə diqqət çəkir. Lakin Argentinada iki il ərzində ölkədən çıxmamaq tələbi, Peruda isə qanunvericilik dəyişikliklərinin tətbiqi ilə bağlı qeyri-müəyyənlik bu istiqamətləri daha diqqətli araşdırmağı tələb edir.
Ailə vəziyyətindən asılı olaraq İspaniya və Braziliya da müəyyən şəxslər üçün əlverişli ola bilər. Əksinə, Avstriya, Danimarka, Baltikyanı ölkələr, Monteneqro və Gürcüstan uzun gözləmə müddəti və ikili vətəndaşlıq məhdudiyyətlərinə görə daha çətin variantlar sırasındadır.
Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri isə biznes və rezidentlik baxımından cəlbedici olsa da, adi naturalizasiya yolu ilə əcnəbilərin vətəndaşlıq əldə etməsi son dərəcə məhdud, bir çox hallarda isə praktik olaraq əlçatmazdır.
Qanun dəyişə bilər: qısa yol həmişə etibarlı yol deyil
Miqrasiya qaydaları sabit deyil. Son illərdə bir sıra ölkələr vətəndaşlıq üçün tələb olunan müddətləri artırıb, gəlir və inteqrasiya şərtlərini sərtləşdirib.
Məsələn, İsveçdə standart naturalizasiya müddəti 2026-cı ilin iyunundan 5 ildən 8 ilə qaldırılıb. Finlandiyada 2024-cü ilin oktyabrından ümumi müddət 5 ildən 8 ilə yüksəldilib. Portuqaliyada isə 2026-cı ilin mayından əksər xarici vətəndaşlar üçün müddət 10 il olub. Almaniyada isə 2024-cü ildə tətbiq edilən üçillik sürətləndirilmiş naturalizasiya mexanizmi 2025-ci ilin oktyabrında ləğv olunub.
Bu dəyişikliklər göstərir ki, bu gün mövcud olan şərtlər bir neçə ildən sonra eyni qalmaya bilər. Buna görə də yalnız qısa müddətə görə ölkə seçmək risklidir.
Pasportdan əvvəl yaşayacağınız ölkəni seçin
Beləliklə, vətəndaşlıq almaq üçün ən qısa müddətə malik ölkəni tapmaq mümkündür. Lakin iki il, üç il və ya beş il kimi rəqəmlər pasportun həmin müddətdə mütləq veriləcəyinə zəmanət deyil. Bu müddət, adətən, yalnız müraciət etmək hüququnun yarandığı vaxtı göstərir. Sənədlərə baxılması, yaşayış statusunun alınması və digər tələblərin yerinə yetirilməsi prosesi uzada bilər.
Miqrasiya qərarı verərkən ölkənin əmək bazarı, gəlir imkanları, yaşayış xərcləri, ailə üzvlərinin adaptasiyası, təhsil və səhiyyə sistemi də nəzərə alınmalıdır. Dil öyrənmək, sabit gəlir əldə etmək və qanuni statusu fasiləsiz qorumaq mümkün deyilsə, formal olaraq qısa görünən naturalizasiya yolu belə çətinləşə bilər.
Ona görə də ən yaxşı seçim vətəndaşlığı ən tez verən ölkə deyil, insanın uzun müddət qanuni və rahat yaşaya biləcəyi, gələcək planlarını qura biləcəyi ölkədir.











