Tənhalıq və sosial təcrid sağlam həyatınızdan 6 ilə qədər “ala” bilər
Yeni araşdırmaya görə, tənhalıq və sosial təcrid insanın xəstəliksiz yaşaya biləcəyi illərin sayını azalda bilər. Bununla yanaşı, təsirlər qadınlar və kişilər üçün eyni deyil. Sosial təcrid digər insanlarla əlaqələrin və sosial fəaliyyətlərdə iştirakın məhdud olması deməkdir. Tənhalıq isə insanın ətrafındakı dünyadan və digər insanlardan uzaq düşdüyünü hiss etməsi ilə bağlı subyektiv təcrübədir.
Bu iki anlayış eyni olmasa da, Nature Communications jurnalında dərc olunan yeni araşdırma onların hər ikisinin daha az sağlam həyat ili ilə əlaqəli olduğunu göstərib. Tədqiqatçılar 40-69 yaş arasında olan 270 mindən çox insanın məlumatlarını təhlil ediblər. Nəticələr göstərib ki, orta hesabla tənhalıq və sosial təcrid insanlara təxminən altı xəstəliksiz həyat ili bahasına başa gələ bilər. Bu vəziyyət həm fiziki, həm də psixi sağlamlığa təsir göstərir. Tədqiqatın rəhbəri, Tulane Universitetinin professoru Lu Qi bildirib ki, sosial təcrid və tənhalıq xəstəliksiz ömür uzunluğuna əhəmiyyətli təsir göstərə bilər.
Psixi sağlamlığa təsir daha güclüdür
Araşdırmada sosial təcrid və tənhalıqla bağlı təsirlərin depressiya və narahatlıq kimi psixi pozuntulardan azad yaşanan illərin itkisi baxımından daha güclü olduğu müəyyən edilib. Fiziki xəstəliklər arasında isə tip 2 diabet, ürək-damar xəstəlikləri, xroniki tənəffüs sistemi xəstəlikləri, neyrodegenerativ xəstəliklər və xərçəng araşdırmada nəzərə alınıb. Tədqiqatın maraqlı nəticələrindən biri sağlam həyat tərzi ilə bağlıdır.
Sağlam qidalanma, fiziki aktivlik, yaxşı yuxu və siqaretdən uzaq durmaq kimi vərdişlər sosial təcridin sağlamlığa mənfi təsirini müəyyən qədər azalda bilər. Lakin araşdırmaya görə, sağlam həyat tərzi tənhalığın yaratdığı mənfi təsiri tam kompensasiya etmir.
50 yaşdan sonra fərq daha aydın görünür
Araşdırma göstərib ki, 50 yaşında həm tənhalıq, həm də sosial təcrid yaşayan insanlar bu iki problemi yaşamayanlarla müqayisədə əsas xroniki xəstəliklərdən azad daha az il yaşayıblar. Bu nəticə tənhalığın sadəcə emosional vəziyyət deyil, uzunmüddətli sağlamlıqla əlaqəli amil olduğunu göstərən tədqiqat nəticələrindən biri kimi təqdim olunur.
Qadınlar və kişilər fərqli təsirlənir
Araşdırmanın diqqət çəkən nəticələrindən biri də qadınlarla kişilər arasındakı fərqdir. Qadınlarda tənhalıq və sosial təcrid fiziki xəstəliklərdən azad həyatın 2,4 il azalması, psixi pozuntulardan azad həyatın isə 3,7 il azalması ilə əlaqələndirilib.
Kişilərdə isə fiziki xəstəliklərdən azad həyat 1,7 il, psixi pozuntulardan azad həyat isə 5,8 il daha az olub. Başqa sözlə, araşdırmada kişilər üçün psixi sağlamlıqla bağlı təsir daha böyük olub.
Niyə kişilər daha çox risk altında görünür?
Tədqiqatçılar kişilərin həm tənhalıq, həm də sosial təcrid yaşama ehtimalının daha yüksək olduğunu müəyyən ediblər. Onların sosial, maddi və iqtisadi resurslarının daha məhdud olduğu, həmçinin sağlam həyat tərzi göstəricilərinin daha aşağı olduğu müşahidə edilib. Müəlliflər qadınlarla kişilər arasındakı fərqin onların dəstək alma və psixoloji rifaha çatma üsullarındakı fərqlərlə bağlı ola biləcəyini qeyd edirlər. Tədqiqatçıların fikrincə, kişilər daha çox fiziki yaxınlığa və müntəzəm sosial ünsiyyətə, qadınlar isə daha çox emosional dəstəyə əsaslanmağa meyllidirlər.
Araşdırma nə deyir?
Tədqiqat 277 489 nəfərin məlumatları əsasında aparılıb və iştirakçılar araşdırmanın başlanğıcında yeddi əsas xroniki xəstəlikdən azad olublar: diabet, ürək xəstəliyi, ağciyər xəstəliyi, demensiya, xərçəng, depressiya və narahatlıq.
Tədqiqat müşahidə xarakterlidir. Buna görə də nəticələr tənhalıq və sosial təcridin birbaşa səbəb olduğunu deyil, onların sağlamlıq göstəriciləri və xəstəliksiz ömür uzunluğu ilə əlaqəli olduğunu göstərir. Araşdırmanın müəllifləri gələcəkdə müxtəlif əhali qruplarında əlavə araşdırmalar və səbəb-nəticə əlaqəsini yoxlamaq üçün klinik tədqiqatlar aparılmasının vacibliyini qeyd edirlər.
